Incoterms Teslim Şekilleri: EXW, FCA, DAP ve DDP Arasındaki Farklar

Bir ihracat anlaşmasında fiyat kadar önemli olan bir konu daha vardır: teslim şekli. Navlunu kimin ödeyeceği, ihracat ve ithalat gümrüğünü kimin yapacağı, yük yolda hasar görürse riskin kimde olduğu bu üç-dört harflik kısaltmalarla belirlenir. Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan Incoterms kuralları, bu soruları dünya genelinde ortak bir dille cevaplar. Güncel olarak yaygın kullanılan sürüm Incoterms 2020'dir.

Incoterms neyi belirler, neyi belirlemez?

Incoterms; malın nerede teslim edildiğini, taşıma ve gümrük masraflarının nasıl paylaşıldığını ve riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçtiğini düzenler. Buna karşılık malın mülkiyetinin ne zaman geçeceği, ödeme şekli ya da sözleşmenin ihlali gibi konuları kapsamaz; bunlar satış sözleşmesinde ayrıca yazılmalıdır.

Teslim şeklini yazarken yeri de açıkça belirtmek gerekir. Örneğin yalnızca “DAP” yazmak yerine “DAP Stuttgart, Almanya – alıcı deposu, Incoterms 2020” şeklinde yazmak, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.

Her taşıma türünde kullanılan teslim şekilleri

Yalnızca deniz ve iç suyolu taşımacılığında kullanılanlar

• FAS (Free Alongside Ship): Mal, yükleme limanında geminin yanına bırakılır.
• FOB (Free on Board): Mal, yükleme limanında gemiye yüklendiğinde risk alıcıya geçer.
• CFR (Cost and Freight): Satıcı navlunu varış limanına kadar öder; risk yine yükleme limanında geçer.
• CIF (Cost, Insurance and Freight): CFR'ye ek olarak satıcı sigortayı da yaptırır.

Sık yapılan bir hata, karayolu ya da konteyner taşımalarında FOB veya CIF kullanmaktır. Bu kurallar gemiye yükleme anına göre kurgulanmıştır; TIR ile yapılan bir sevkiyatta çoğu zaman FCA, CPT veya DAP daha doğru bir seçimdir. Deniz yükleriniz için denizyolu taşımacılığı sayfamıza göz atabilirsiniz.

Karayolu ihracatında en çok tercih edilenler

EXW satıcı için en az sorumluluk gibi görünse de, ihracat beyannamesinin alıcı adına düzenlenmesi pratikte sorun çıkarabilir. Bu nedenle ihracatçıların önemli bir kısmı FCA'yı tercih eder: Satıcı malı yükler ve ihracat gümrüğünü kendisi yapar, navlun ise alıcıya aittir.

DAP ise Avrupa'daki alıcılar tarafından en çok talep edilen teslim şeklidir; alıcı yalnızca malı indirir ve kendi ithalat işlemlerini yapar. DDP'de satıcı, alıcının ülkesindeki vergi ve gümrük yükümlülüklerini de üstlendiği için bu seçeneği ancak hedef ülkedeki mevzuatı ve maliyetleri iyi bildiğinizde kullanmanızı öneririz.

Teslim şekli seçerken dikkat edilmesi gerekenler

• Riskin geçtiği nokta ile sigortayı eşleştirin: Riski taşıyan taraf yükü sigortalatmalıdır. Yalnızca CIP ve CIF'te satıcının sigorta yükümlülüğü vardır.
• Yükleme ve indirme sorumluluğunu netleştirin: EXW'de yükleme, DAP'ta indirme alıcıya aittir; forklift ve personel ihtiyacını önceden planlayın.
• Gümrük sorumluluğunu doğru dağıtın: İhracat gümrüğü genellikle satıcıda, ithalat gümrüğü alıcıda kalmalıdır. Gümrük işlemleri ekibimiz her iki tarafta da destek verir.
• Teklifleri aynı teslim şekline göre karşılaştırın: EXW fiyatı ile DAP fiyatı aynı kapsamı içermez; nakliye teklifi alırken teslim şeklini mutlaka belirtin.

Ege Global ile her teslim şekline uygun çözüm

Satıcı ya da alıcı tarafında olmanız fark etmez: komple ve parsiyel karayolu taşımacılığından gümrük işlemlerine, FFL sigortalı taşımadan kapıdan kapıya teslimata kadar seçtiğiniz teslim şekline uygun operasyonu planlıyoruz. Hangi teslim şeklinin sizin için daha avantajlı olduğundan emin değilseniz lojistik danışmanlığı ekibimize danışabilir ya da teklif formumuzu doldurabilirsiniz.